Tiêu Chuẩn Quốc Tế
JCI & RTAC
Cố vấn chuyên môn
BSNT BS. CKI Lâm Thị Ngọc Thảo
Khi hai vợ chồng mong con đã lâu nhưng vẫn chưa có tin vui, một trong những câu hỏi thường gặp là: “Vợ hay chồng nên đi khám hiếm muộn trước?”
Nhiều cặp đôi có xu hướng để người vợ thăm khám trước, bởi quan niệm rằng việc mang thai và sinh con chủ yếu phụ thuộc vào sức khỏe sinh sản của phụ nữ. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, khả năng thụ thai là kết quả của nhiều yếu tố liên quan đến cả người vợ và người chồng.
Vậy ai nên khám trước? Câu trả lời được các bác sĩ chuyên khoa khuyến nghị là cả hai vợ chồng nên cùng thăm khám để đánh giá sức khỏe sinh sản một cách toàn diện.
1. Vì sao hai vợ chồng nên cùng khám hiếm muộn?
Thụ thai tự nhiên là một quá trình sinh học phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều yếu tố: chất lượng trứng, chất lượng tinh trùng, khả năng rụng trứng, sự thông suốt của vòi tử cung, môi trường tử cung và các điều kiện nội tiết phù hợp.
Chỉ cần một hoặc nhiều yếu tố gặp bất thường, khả năng thụ thai có thể bị ảnh hưởng.
Theo các tài liệu chuyên ngành hỗ trợ sinh sản, nguyên nhân hiếm muộn có thể xuất phát từ người vợ, người chồng, cả hai hoặc chưa xác định được nguyên nhân sau khi thực hiện các đánh giá cần thiết.
Do đó, việc chỉ tập trung kiểm tra một người có thể khiến quá trình xác định nguyên nhân kéo dài, đồng thời bỏ sót những yếu tố liên quan đến người còn lại.
Do đó, nếu chỉ thăm khám một người, các yếu tố liên quan đến người còn lại có thể bị bỏ sót, kéo dài thời gian tìm nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị.
Thăm khám đồng thời hai vợ chồng mang lại những lợi ích quan trọng:
- Đánh giá sức khỏe sinh sản của cả hai một cách toàn diện.
- Phát hiện sớm các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
- Hạn chế việc thực hiện những xét nghiệm không cần thiết.
- Rút ngắn thời gian xác định nguyên nhân hiếm muộn.
- Giúp bác sĩ xây dựng phương án theo dõi và điều trị phù hợp với từng trường hợp.
- Đánh giá toàn diện sức khỏe sinh sản và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thụ thai của cả hai.
- Định hướng xét nghiệm phù hợp, hạn chế các thăm dò chưa cần thiết.
- Rút ngắn thời gian đánh giá và xác định nguyên nhân hiếm muộn.
- Xây dựng kế hoạch theo dõi, điều trị phù hợp với tình trạng và mong muốn của hai vợ chồng.
Đặc biệt, cùng nhau thăm khám còn giúp hai vợ chồng hiểu rõ tình trạng sức khỏe sinh sản, chia sẻ trách nhiệm và đồng hành trong quá trình điều trị.
Bên cạnh ý nghĩa chuyên môn, cùng nhau thăm khám còn giúp hai vợ chồng hiểu rõ tình trạng sức khỏe sinh sản, chia sẻ trách nhiệm và hỗ trợ tinh thần cho nhau trên hành trình tìm con.
2. Khi nào hai vợ chồng nên đi khám hiếm muộn?
Không phải tất cả các cặp đôi chưa có thai đều cần thực hiện ngay những kỹ thuật hỗ trợ sinh sản chuyên sâu. Tuy nhiên, việc chủ động thăm khám đúng thời điểm đóng vai trò quan trọng trong đánh giá khả năng sinh sản và lựa chọn phương án điều trị.
Không phải tất cả các cặp đôi chưa có thai đều cần thực hiện ngay các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản chuyên sâu. Tuy nhiên, chủ động thăm khám đúng thời điểm giúp đánh giá khả năng sinh sản và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Theo các khuyến nghị chuyên môn, thời điểm nên thăm khám hiếm muộn thường được xác định dựa trên độ tuổi của người vợ và thời gian hai vợ chồng quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai.
Theo các khuyến nghị chuyên môn, thời điểm nên thăm khám hiếm muộn phụ thuộc chủ yếu vào tuổi của người vợ và thời gian hai vợ chồng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai. Bên cạnh đó, các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của một trong hai người cũng cần được xem xét để quyết định thăm khám sớm hơn.
Đối với phụ nữ dưới 35 tuổi
Hai vợ chồng nên đi khám khi đã quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong khoảng 12 tháng nhưng chưa có thai.
Hai vợ chồng nên đi khám sau 12 tháng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng vẫn chưa có thai.
Đối với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên
Đối với phụ nữa từ 35 đến 40 tuổi
Nên chủ động thăm khám sau khoảng 6 tháng chưa có thai, bởi khả năng sinh sản của phụ nữ có xu hướng giảm theo tuổi, đặc biệt khi bước vào giai đoạn cuối độ tuổi 30.
Hai vợ chồng nên chủ động thăm khám sau 6 tháng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai, do khả năng sinh sản của phụ nữ giảm dần theo tuổi.
Đối với phụ nữ trên 40 tuổi
Việc đánh giá sức khỏe sinh sản nên được thực hiện sớm, không nhất thiết chờ đủ 6 tháng hoặc 12 tháng.
Ngoài ra, các cặp đôi có tiền sử rối loạn kinh nguyệt, lạc nội mạc tử cung, bệnh lý vòi tử cung, sảy thai nhiều lần, bất thường tinh hoàn, tiền sử phẫu thuật cơ quan sinh sản hoặc các yếu tố nguy cơ khác nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa sớm hơn.
Ngoài ra, nếu người vợ có rối loạn kinh nguyệt, lạc nội mạc tử cung, bệnh lý vòi tử cung, tiền sử sảy thai nhiều lần; hoặc người chồng có bất thường tinh hoàn, hai vợ chồng nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa sớm hơn. Những trường hợp có tiền sử phẫu thuật cơ quan sinh sản hoặc các yếu tố nguy cơ khác cũng cần được tư vấn sớm.
Việc thăm khám không đồng nghĩa với việc phải thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể tư vấn theo dõi, điều chỉnh những yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản hoặc chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.
Thăm khám hiếm muộn không đồng nghĩa với việc phải thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể tư vấn tiếp tục theo dõi, điều chỉnh các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản hoặc chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.
3. Người vợ cần thực hiện những xét nghiệm và thăm dò gì khi khám hiếm muộn?
Đối với người vợ, mục tiêu thăm khám là đánh giá chức năng buồng trứng, khả năng rụng trứng, cấu trúc cơ quan sinh sản và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình thụ thai.
Đối với người vợ, mục tiêu thăm khám là đánh giá dự trữ buồng trứng, tình trạng rụng trứng, cấu trúc cơ quan sinh sản và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
Tùy theo độ tuổi, tiền sử bệnh lý và kết quả khám ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp đánh giá sau:
Tùy theo độ tuổi, tiền sử bệnh lý và kết quả khám ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm và thăm dò sau:
Xét nghiệm AMH – Đánh giá dự trữ buồng trứng
AMH (Anti-Müllerian Hormone) là xét nghiệm máu giúp hỗ trợ đánh giá dự trữ buồng trứng, phản ánh tương đối số lượng nang noãn còn lại.
AMH (Anti-Müllerian Hormone) là một chỉ số được đo bằng xét nghiệm máu, giúp gián tiếp đánh giá dự trữ buồng trứng.
Kết quả AMH cung cấp thông tin hữu ích trong việc đánh giá sức khỏe sinh sản và dự đoán khả năng đáp ứng với thuốc kích thích buồng trứng nếu cần điều trị hỗ trợ sinh sản.
Tuy nhiên, AMH không phản ánh trực tiếp chất lượng trứng và không thể sử dụng riêng lẻ để kết luận một phụ nữ có thể mang thai tự nhiên hay không.
Tuy nhiên, AMH không cho biết chính xác số lượng trứng còn lại, không phản ánh trực tiếp chất lượng trứng và không thể sử dụng riêng lẻ để kết luận một phụ nữ có thể mang thai tự nhiên hay không.
Siêu âm phụ khoa
Siêu âm giúp bác sĩ quan sát tử cung, buồng trứng, đánh giá số lượng nang noãn thứ cấp (AFC) và phát hiện một số bất thường như u xơ tử cung, nang buồng trứng hoặc các vấn đề bất thường khác.
Đánh giá nội tiết và chức năng rụng trứng
Trong những trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nội tiết sinh sản nhằm tìm hiểu tình trạng rối loạn phóng noãn hoặc những bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
Kiểm tra vòi tử cung và buồng tử cung
Khi có chỉ định, bác sĩ có thể thực hiện các phương pháp đánh giá sự thông suốt của vòi tử cung hoặc khảo sát buồng tử cung nhằm phát hiện những yếu tố cản trở quá trình thụ tinh và làm tổ của phôi.
Không phải tất cả phụ nữ khám hiếm muộn đều cần thực hiện đầy đủ các xét nghiệm và thăm do trên. Việc chỉ định sẽ được cá thể hóa dựa trên tình trạng thực tế.
4. Người chồng cần kiểm tra những gì khi khám hiếm muộn?
Một trong những quan niệm cần thay đổi là chỉ khi người vợ có kết quả thăm khám bình thường thì người chồng mới cần kiểm tra.
Trên thực tế, yếu tố nam giới đóng vai trò quan trọng trong khả năng sinh sản của cặp đôi.
Một quan niệm cần thay đổi là người chồng chỉ cần kiểm tra khi kết quả thăm khám của người vợ bình thường.
Trên thực tế, yếu tố nam giới có thể góp phần gây hiếm muộn, riêng lẻ hoặc kết hợp với các yếu tố từ người vợ. Vì vậy, hai vợ chồng nên được thăm khám đồng thời ngay từ đầu
Tinh dịch đồ – Xét nghiệm quan trọng trong đánh giá khả năng sinh sản nam giới
Tinh dịch đồ là xét nghiệm cơ bản, thường được chỉ định sớm trong quá trình khám hiếm muộn ở nam giới.
Xét nghiệm này giúp đánh giá các thông số quan trọng của tinh dịch và tinh trùng, bao gồm:
- Thể tích tinh dịch.
- Mật độ và tổng số lượng tinh trùng.
- Khả năng di động của tinh trùng.
- Tỉ lệ tinh trùng có hình dạng bình thường.
- Một số đặc điểm khác của mẫu tinh dịch.
Kết quả tinh dịch đồ có thể giúp bác sĩ nhận diện các bất thường liên quan đến số lượng, khả năng di động hoặc hình dạng tinh trùng.
Tuy nhiên, một kết quả tinh dịch đồ bất thường chưa đủ để kết luận nam giới không có khả năng sinh con. Bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra lại hoặc thực hiện thêm các đánh giá chuyên sâu khi cần thiết.
Tuy nhiên, một kết quả bất thường chưa đủ để kết luận người chồng không có khả năng sinh con; ngược lại, kết quả trong giới hạn tham chiếu cũng không loại trừ hoàn toàn yếu tố hiếm muộn nam. Do các thông số có thể thay đổi giữa những lần lấy mẫu, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm lại, đặc biệt khi kết quả ban đầu bất thường.
Khám nam khoa và các xét nghiệm bổ sung
Tùy tình trạng, bác sĩ có thể khai thác tiền sử bệnh lý, khám cơ quan sinh dục, đánh giá nội tiết sinh sản hoặc chỉ định siêu âm và xét nghiệm chuyên sâu.
Đặc biệt, những trường hợp có tiền sử quai bị kèm viêm tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc từng phẫu thuật vùng bẹn – bìu cần cung cấp đầy đủ thông tin để bác sĩ đánh giá chính xác hơn.
Khám hiếm muộn ở nam giới không chỉ giúp phát hiện những bất thường về tinh trùng mà còn góp phần xác định phương án điều trị phù hợp cho cả hai vợ chồng.
Bên cạnh tinh dịch đồ, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý, tiền sử sinh sản, chức năng tình dục, thói quen sinh hoạt và các thuốc đang sử dụng, kết hợp khám cơ quan sinh dục để tìm những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Tùy kết quả đánh giá ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm nội tiết, siêu âm hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khi cần thiết.
Những trường hợp từng mắc quai bị kèm viêm tinh hoàn, có tinh hoàn ẩn, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc từng phẫu thuật vùng bẹn – bìu cần cung cấp đầy đủ thông tin để hỗ trợ bác sĩ đánh giá và định hướng nguyên nhân.
Thăm khám hiếm muộn ở nam giới giúp đánh giá sức khỏe sinh sản của người chồng, đồng thời góp phần xây dựng phương án điều trị phù hợp cho cả hai vợ chồng.
5. Khám hiếm muộn có đồng nghĩa với việc phải làm IVF?
Đây là băn khoăn khiến không ít cặp đôi trì hoãn việc thăm khám.
Thực tế, khám hiếm muộn là bước đầu nhằm đánh giá sức khỏe sinh sản của hai vợ chồng và kiếm các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thụ thai, không đồng nghĩa với việc phải thực hiện IVF.
Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ cân nhắc các yếu tố như độ tuổi, thời gian hiếm muộn, dự trữ buồng trứng, chất lượng tinh trùng, tình trạng vòi tử cung và tiền sử điều trị để đưa ra hướng xử trí phù hợp.
Một số phương án có thể được cân nhắc bao gồm:
- Theo dõi và hướng dẫn thời điểm quan hệ phù hợp với chu kỳ rụng trứng.
- Điều trị những bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nếu có chỉ định.
- Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI).
- Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
- Các phương pháp hỗ trợ sinh sản chuyên sâu khác tùy trường hợp.
Không có một phương pháp điều trị chung phù hợp với tất cả các cặp đôi. Việc lựa chọn cần dựa trên đánh giá chuyên môn và sự trao đổi giữa bác sĩ với người bệnh.
Không có một phương pháp điều trị phù hợp với tất cả các cặp đôi. Các phương án trên cũng không bắt buộc phải thực hiện lần lượt. Việc lựa chọn cần dựa trên đánh giá chuyên môn, đồng thời cân nhắc mong muốn và điều kiện thực tế của hai vợ chồng.
6. Vì sao không nên trì hoãn việc khám hiếm muộn?
Thời gian là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá và điều trị hiếm muộn, đặc biệt đối với phụ nữ.
Theo tuổi tác, số lượng và chất lượng noãn có xu hướng suy giảm, khiến khả năng thụ thai tự nhiên giảm dần. Đồng thời, một số bệnh lý sinh sản nếu không được phát hiện và theo dõi phù hợp có thể ảnh hưởng đến cơ hội điều trị.
Khi tuổi tăng, số lượng noãn còn lại giảm dần và chất lượng noãn cũng suy giảm, làm giảm cơ hội mang thai tự nhiên cũng như khả năng thành công của điều trị bằng noãn của chính người phụ nữ. Bên cạnh đó, một số bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng sinh sản cần được phát hiện và xử trí kịp thời.
Ở nam giới, chất lượng tinh trùng cũng có thể chịu ảnh hưởng của tuổi tác, bệnh lý, môi trường và lối sống. Vì vậy, thay vì tiếp tục chờ đợi hoặc tự tìm cách điều trị khi chưa xác định được nguyên nhân, các cặp đôi nên chủ động thăm khám tại cơ sở chuyên khoa hỗ trợ sinh sản. Việc đánh giá sớm giúp bác sĩ có thêm cơ sở để tư vấn kế hoạch phù hợp với độ tuổi, sức khỏe và mong muốn của từng gia đình.
7. Khám hiếm muộn tại IVF Phương Châu – Đồng hành cùng hai vợ chồng ngay từ bước đầu
Tại IVF Phương Châu, quá trình thăm khám hiếm muộn được thực hiện theo hướng đánh giá sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng, thông qua khai thác tiền sử, thăm khám lâm sàng và chỉ định các xét nghiệm cần thiết.
Dựa trên kết quả kiểm tra, bác sĩ sẽ tư vấn nguyên nhân có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai, giải thích các lựa chọn điều trị và cùng gia đình xây dựng kế hoạch phù hợp.
Việc thăm khám từ sớm không chỉ giúp nhận diện những vấn đề về sức khỏe sinh sản mà còn tạo điều kiện để hai vợ chồng chủ động hơn trong việc chuẩn bị cho kế hoạch có con.
Vợ hay chồng nên khám trước? Câu trả lời không nằm ở việc ai cần kiểm tra đầu tiên, mà là cả hai nên cùng chủ động thăm khám khi đã đến thời điểm cần đánh giá khả năng sinh sản.
Bởi hành trình có con là sự đồng hành của cả hai, và một quyết định đúng thời điểm có thể giúp gia đình có thêm cơ hội lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Thông tin liên hệ:
Hotline: 0939 123 242
Địa chỉ: Lầu 1- BVQT Phương Châu, số 300 Nguyễn Văn Cừ (nối dài), Tân An, Cần Thơ
Link đăng ký khám: https://forms.gle/QXPmj6TVqD22eJU78
Zalo: https://zalo.me/3151939064448063345
Fanpage: https://www.facebook.com/ivfphuongchau
Tiktok: https://www.tiktok.com/@ivfphuongchau/
Tổng đài BVQT Phương Châu (24/24): 1900 54 54 66
