Tiêu Chuẩn Quốc Tế
JCI & RTAC
Cố vấn chuyên môn
BS. Nguyễn Huỳnh Hạnh Dung, BS điều trị hiếm muộn IVF Phương Châu
“Bác sĩ nói tôi còn ít trứng, vậy tôi còn cơ hội có con không?”
Đây là một trong những câu hỏi khiến nhiều phụ nữ lo lắng nhất khi nhận kết quả xét nghiệm AMH thấp hoặc được thông báo số nang noãn trong buồng trứng không còn nhiều. Chỉ một con số trên phiếu xét nghiệm đôi khi cũng đủ khiến người phụ nữ nghĩ rằng hành trình làm mẹ đã gần như khép lại.
Tuy nhiên, ít trứng không đồng nghĩa với hết cơ hội làm mẹ. Dự trữ buồng trứng thấp có thể khiến quá trình mang thai hoặc điều trị hỗ trợ sinh sản gặp nhiều thách thức hơn, nhưng không phải là kết luận rằng người phụ nữ chắc chắn không thể mang thai.
Khả năng có thai là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp, bao gồm độ tuổi, chất lượng noãn, sự rụng trứng, tình trạng vòi tử cung, tử cung, niêm mạc tử cung, chất lượng tinh trùng và sức khỏe tổng thể của cả hai vợ chồng. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào số lượng trứng, điều quan trọng hơn là được bác sĩ đánh giá toàn diện và xây dựng kế hoạch phù hợp với tình trạng thực tế.
Hiểu đúng về “ít trứng”
Trong cách nói thông thường, “ít trứng” thường dùng để chỉ tình trạng giảm dự trữ buồng trứng. Dự trữ buồng trứng phản ánh số lượng noãn còn lại trong buồng trứng tại một thời điểm nhất định.
Số lượng noãn không duy trì cố định suốt cuộc đời mà giảm dần theo thời gian. Quá trình này diễn ra tự nhiên và không thể nhận biết chỉ bằng vẻ ngoài, sức khỏe tổng quát hoặc việc chu kỳ kinh nguyệt vẫn đều đặn.
Bác sĩ thường đánh giá dự trữ buồng trứng dựa trên nhiều thông tin, trong đó có:
- Độ tuổi của người phụ nữ
- Xét nghiệm AMH
- Siêu âm đếm nang noãn thứ cấp, hay AFC
- Chu kỳ kinh nguyệt
- Tiền sử mang thai và điều trị hiếm muộn
- Tiền sử phẫu thuật hoặc bệnh lý tại buồng trứng
- Khả năng đáp ứng với thuốc kích thích buồng trứng trong những chu kỳ trước
AMH và AFC có giá trị trong việc dự đoán khả năng đáp ứng của buồng trứng khi kích thích, đặc biệt trong điều trị IVF. Tuy nhiên, những chỉ số này không thể dùng riêng lẻ để dự đoán chắc chắn khả năng mang thai hoặc sinh con.
Ít trứng có phải là vô sinh?
Câu trả lời là không.
Giảm dự trữ buồng trứng cho thấy số lượng nang noãn có thể huy động thấp hơn so với kỳ vọng, chứ không có nghĩa buồng trứng hoàn toàn không còn hoạt động. Người phụ nữ vẫn có thể còn rụng trứng và vẫn có khả năng mang thai, tùy vào độ tuổi cùng những yếu tố sinh sản khác.
Một kết quả dự trữ buồng trứng thấp ở người chưa được chẩn đoán hiếm muộn cũng không đủ để dự đoán khả năng mang thai tự nhiên trong thời gian ngắn. Kết quả cần được đặt trong toàn bộ bối cảnh lâm sàng, gồm tuổi, yếu tố nguy cơ, tiền sử điều trị và tình trạng sinh sản của từng người.
Nói cách khác, ít trứng có thể làm giảm số cơ hội lựa chọn trong một chu kỳ điều trị, nhưng không đồng nghĩa cơ hội bằng không.
Số lượng và chất lượng noãn không phải là một
Đây là điểm dễ gây nhầm lẫn.
AMH và số nang noãn thứ cấp chủ yếu cung cấp thông tin về số lượng dự trữ buồng trứng, không trực tiếp đo chất lượng của từng noãn. Hai phụ nữ có cùng chỉ số AMH nhưng khác nhau về độ tuổi có thể có tiên lượng rất khác nhau.
Chất lượng noãn có mối liên hệ chặt chẽ với tuổi sinh sản. Vì vậy, một phụ nữ trẻ có AMH thấp vẫn có thể có noãn mang tiềm năng phát triển tốt. Ngược lại, người có AMH cao cũng không được bảo đảm chắc chắn rằng tất cả noãn đều có chất lượng tốt hoặc việc mang thai sẽ thuận lợi.
ASRM nhấn mạnh dự trữ buồng trứng không đồng nghĩa với khả năng sinh sản và các xét nghiệm dự trữ buồng trứng cần được diễn giải thận trọng, không nên được xem là một “bài kiểm tra khả năng làm mẹ”.
Vì sao dự trữ buồng trứng có thể giảm?
Tuổi là yếu tố thường gặp nhất vì số lượng noãn giảm dần theo thời gian. Tuy nhiên, dự trữ buồng trứng cũng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác, chẳng hạn:
- Tiền sử phẫu thuật tại buồng trứng
- Lạc nội mạc tử cung hoặc tổn thương liên quan đến buồng trứng
- Hóa trị hoặc xạ trị
- Một số yếu tố di truyền
- Tiền sử gia đình mãn kinh sớm
- Một số bệnh lý ảnh hưởng chức năng buồng trứng
- Hút thuốc lá
- Một số trường hợp chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng
AMH thấp không đồng nghĩa với suy buồng trứng sớm. Trong đánh giá suy buồng trứng nguyên phát, AMH không được khuyến cáo sử dụng như xét nghiệm chẩn đoán chính và cần được xem xét cùng triệu chứng, chu kỳ kinh nguyệt cùng các xét nghiệm liên quan.
Vì vậy, người bệnh không nên tự kết luận tình trạng của mình chỉ dựa trên kết quả AMH.
Ít trứng ảnh hưởng như thế nào đến điều trị IVF?
Trong quá trình IVF, người phụ nữ được sử dụng thuốc để kích thích một nhóm nang noãn cùng phát triển. Khi dự trữ buồng trứng thấp, số nang đáp ứng có thể ít hơn, dẫn đến số noãn thu được và số phôi có thể tạo thành cũng ít hơn.
Điều này có thể làm giảm số lượng phôi để lựa chọn, trữ đông hoặc chuyển trong các chu kỳ tiếp theo. Tuy nhiên, số lượng noãn ít không có nghĩa chắc chắn không thể tạo được phôi có tiềm năng.
ESHRE xác định đáp ứng thấp với kích thích buồng trứng thường liên quan đến số lượng nang hoặc noãn thu được thấp; cơ hội thành công có thể giảm, đặc biệt khi đi kèm tuổi sinh sản cao. Dù vậy, đáp ứng thấp đơn thuần không phải lý do để tự động dừng một chu kỳ điều trị.
Trong trường hợp này, mục tiêu điều trị không nhất thiết là thu thật nhiều noãn bằng mọi giá. Điều quan trọng là lựa chọn phác đồ phù hợp, theo dõi đáp ứng sát và sử dụng hiệu quả những noãn có thể huy động.
Có phải dùng liều thuốc càng cao sẽ thu được càng nhiều trứng?
Không hẳn.
Số nang có thể đáp ứng trong một chu kỳ phụ thuộc vào dự trữ buồng trứng hiện có. Việc tăng liều thuốc không phải lúc nào cũng tạo thêm nhiều nang ngoài số nang có khả năng phát triển trong chu kỳ đó.
Phác đồ kích thích buồng trứng cần được cá thể hóa dựa trên:
- Độ tuổi
- AMH và AFC
- Cân nặng
- Tiền sử đáp ứng
- Số noãn đã thu được trong những chu kỳ trước
- Mục tiêu điều trị
- Tình trạng sức khỏe đi kèm
Các hướng dẫn chuyên môn về kích thích buồng trứng nhấn mạnh việc lựa chọn phác đồ cần dựa trên dự đoán đáp ứng và đặc điểm từng người, thay vì mặc định liều thuốc cao hơn luôn đem lại kết quả tốt hơn.
Ít trứng thì nên IUI hay IVF?
Không thể quyết định chỉ từ một kết quả AMH.
Việc lựa chọn IUI, IVF hoặc một hướng theo dõi khác còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Độ tuổi của người vợ
- Thời gian mong con
- Tình trạng rụng trứng
- Độ thông của vòi tử cung
- Chất lượng tinh trùng
- Tiền sử điều trị
- Số nang noãn hiện tại
- Mong muốn và kế hoạch sinh con của gia đình
Người còn trẻ, vòi tử cung thông và tinh trùng phù hợp có thể được tư vấn khác với người lớn tuổi, dự trữ buồng trứng rất thấp hoặc đã mong con trong nhiều năm.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc IVF sớm nhằm tận dụng quỹ thời gian và số noãn còn lại. Tuy nhiên, không phải cứ AMH thấp là bắt buộc phải thực hiện IVF ngay. Việc lựa chọn cần dựa trên đánh giá toàn diện của cả hai vợ chồng.
Vì sao độ tuổi lại quan trọng?
Dự trữ buồng trứng phản ánh phần lớn khía cạnh số lượng, trong khi tuổi sinh sản có liên hệ nhiều hơn đến chất lượng noãn và nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể.
Vì vậy, cùng một chỉ số AMH nhưng ý nghĩa ở người 28 tuổi có thể khác với người 39 tuổi. Người trẻ có thể có ít noãn hơn dự kiến nhưng chất lượng noãn vẫn còn thuận lợi. Ở người lớn tuổi, số lượng và chất lượng noãn có thể cùng suy giảm.
Đó là lý do bác sĩ không đọc kết quả AMH một cách tách biệt mà luôn kết hợp với tuổi, siêu âm nang noãn, tiền sử sinh sản và những yếu tố liên quan.
Khi nào nên chủ động thăm khám?
Các cặp vợ chồng nên chủ động đánh giá sức khỏe sinh sản khi đã quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai sau thời gian phù hợp.
Việc thăm khám cũng nên được thực hiện sớm hơn nếu người phụ nữ:
- Trên 35 tuổi
- Có chu kỳ kinh thưa hoặc không đều
- Từng phẫu thuật buồng trứng
- Có lạc nội mạc tử cung
- Có tiền sử hóa trị hoặc xạ trị
- Gia đình có người mãn kinh sớm
- Đã biết AMH hoặc AFC thấp
- Từng đáp ứng kém khi kích thích buồng trứng
- Có kế hoạch trì hoãn sinh con nhưng lo ngại nguy cơ giảm dự trữ buồng trứng
Thăm khám sớm không có nghĩa chắc chắn phải bước vào điều trị ngay. Đây là cơ hội để hiểu rõ tình trạng hiện tại và được tư vấn kế hoạch phù hợp hơn.
Người có ít trứng nên làm gì?
Sau khi nhận kết quả AMH thấp hoặc được thông báo dự trữ buồng trứng giảm, điều đầu tiên là không nên tự kết luận rằng cơ hội làm mẹ đã hết.
Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để làm rõ:
- Kết quả AMH có ý nghĩa như thế nào với độ tuổi hiện tại?
- Số nang noãn thứ cấp là bao nhiêu?
- Chu kỳ kinh nguyệt có dấu hiệu bất thường hay không?
- Có yếu tố nào có thể ảnh hưởng đến buồng trứng?
- Sức khỏe sinh sản của người chồng như thế nào?
- Có cần kiểm tra vòi tử cung hoặc buồng tử cung không?
- Nên theo dõi, thực hiện IUI hay cân nhắc IVF?
- Nếu điều trị, mục tiêu thực tế của từng chu kỳ là gì?
Không nên tự tìm cách “tăng AMH” bằng thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc phương pháp truyền miệng. Mục tiêu quan trọng không phải là làm đẹp một con số xét nghiệm, mà là sử dụng hiệu quả quỹ thời gian và tiềm năng sinh sản hiện có.
Lối sống lành mạnh có làm tăng số lượng trứng không?
Lối sống lành mạnh không thể tái tạo lại số nang noãn đã mất. Tuy nhiên, việc chăm sóc sức khỏe vẫn có ý nghĩa trong quá trình chuẩn bị mang thai và điều trị hiếm muộn.
Người đang mong con nên duy trì chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ, vận động phù hợp, kiểm soát cân nặng, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và điều trị ổn định các bệnh lý nền. Thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chỉ nên sử dụng theo tư vấn chuyên môn.
Quan trọng hơn, không nên trì hoãn thăm khám trong thời gian dài chỉ để chờ chỉ số AMH tăng lên.
Ít trứng không phải dấu chấm hết, nhưng là tín hiệu cần chủ động
Giảm dự trữ buồng trứng có thể khiến hành trình mong con khó khăn hơn, nhất là khi số noãn thu được trong mỗi chu kỳ không nhiều. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa người phụ nữ đã mất hoàn toàn cơ hội mang thai.
Mỗi người có độ tuổi, chất lượng noãn, sức khỏe sinh sản và tiền sử điều trị khác nhau. Vì vậy, cùng một chỉ số AMH nhưng hướng tư vấn và tiên lượng có thể không giống nhau.
Điều cần thiết là không quá hoang mang trước một con số, nhưng cũng không chủ quan hoặc trì hoãn. Một kế hoạch được xây dựng đúng thời điểm, dựa trên đánh giá đầy đủ của cả hai vợ chồng, sẽ giúp gia đình hiểu rõ những cơ hội còn lại và lựa chọn hướng đi phù hợp hơn.
Tại IVF Phương Châu, mỗi hành trình mong con được tiếp cận theo hướng cá thể hóa, từ đánh giá dự trữ buồng trứng, sức khỏe sinh sản của hai vợ chồng đến lựa chọn phương pháp và theo dõi đáp ứng trong từng giai đoạn điều trị.
Hotline: 0939 123 242
Địa chỉ: Lầu 1- BVQT Phương Châu, số 300 Nguyễn Văn Cừ (nối dài), Tân An, Cần Thơ
Link đăng ký khám: https://forms.gle/QXPmj6TVqD22eJU78
Zalo: https://zalo.me/3151939064448063345
Fanpage: https://www.facebook.com/ivfphuongchau
Tiktok: https://www.tiktok.com/@ivfphuongchau/
Tổng đài BVQT Phương Châu (24/24): 1900 54 54 66
